جدول وزن میلگرد و تیرآهن؛ وزن هر متر و هر شاخه با فرمول محاسبه

وزن میلگرد و تیرآهن پایهٔ همهٔ محاسبه‌های خرید آهن‌آلات است: از برآورد آهن‌آلات یک سقف تا کنترل بار تحویلی در کارگاه. در این مقاله جدول وزن میلگرد از سایز ۸ تا ۳۲، جدول اشتال (سطح مقطع میلگردها) و جدول وزن تیرآهن IPE را از روی کاتالوگ آهن آسا آورده‌ایم و فرمولی ساده برای محاسبهٔ سریع در کارگاه را هم توضیح می‌دهیم.

وزن میلگرد به چه چیزی بستگی دارد؟

وزن اسمی میلگرد فقط به قطر آن بستگی دارد. میلگرد ساده و آجدار، و گریدهای A2، A3 و A4، در یک قطر وزن اسمی یکسانی دارند، چون همه از فولادی با چگالی تقریباً ۷۸۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب ساخته می‌شوند و وزن اسمی بر اساس سطح مقطع دایره‌ای با همان قطر حساب می‌شود. آج‌ها وزن اسمی را تغییر نمی‌دهند.

میلگردهای کاتالوگ ما طبق استاندارد ملی INSO 3132 عرضه می‌شوند و طول هر شاخه در کاتالوگ ۱۲ متر است.

جدول وزن میلگرد (سایز ۸ تا ۳۲)

دو سایزی که جست‌وجوی وزنشان این روزها بیشتر شده است: میلگرد ۱۸ حدود ۱٫۹۹۸ کیلوگرم در متر و ۲۳٫۹۷ کیلوگرم در هر شاخه، و میلگرد ۲۲ حدود ۲٫۹۸۴ کیلوگرم در متر و ۳۵٫۸۱ کیلوگرم در هر شاخه.

ستون «تعداد شاخه در یک تن» گرد شده است و فقط برای برآورد به کار می‌آید؛ تعداد واقعی شاخه‌های یک تن بار به وزن واقعی شاخه‌ها بستگی دارد.

فرمول سرانگشتی محاسبهٔ وزن میلگرد

اگر جدول دم دستتان نیست، این فرمول در کارگاه کافی است:

وزن هر متر (کیلوگرم) ≈ قطر × قطر ÷ ۱۶۲ (قطر به میلی‌متر)

این عدد ۱۶۲ از ضرب سطح مقطع دایره در چگالی فولاد به دست می‌آید و خطای آن برای کاربردهای کارگاهی ناچیز است. چند مثال:

• میلگرد ۱۴: ۱۴ × ۱۴ ÷ ۱۶۲ ≈ ۱٫۲۱ کیلوگرم در متر
• میلگرد ۲۰: ۲۰ × ۲۰ ÷ ۱۶۲ ≈ ۲٫۴۷ کیلوگرم در متر
• میلگرد ۲۵: ۲۵ × ۲۵ ÷ ۱۶۲ ≈ ۳٫۸۶ کیلوگرم در متر

برای وزن یک قطعهٔ بریده‌شده، وزن هر متر را در طول قطعه ضرب کنید. مثلاً ۴۰ قطعهٔ ۷٫۵ متری از میلگرد ۱۶: ۴۰ × ۷٫۵ × ۱٫۵۷۸ ≈ ۴۷۳ کیلوگرم.

جدول اشتال: سطح مقطع میلگردها

در عرف کارگاه به جدولی که سطح مقطع یک یا چند میلگرد را نشان می‌دهد «جدول اشتال» می‌گویند. طراح سازه مساحت فولاد لازم را بر حسب سانتی‌متر مربع می‌دهد و مجری با این جدول تعداد و قطر میلگرد را انتخاب می‌کند. سطح مقطع یک میلگرد برابر است با π × قطر² ÷ ۴.

انتخاب قطر و تعداد میلگرد، و هر جایگزینی میلگرد در اجرا، باید با تأیید مهندس محاسب و طبق نقشه انجام شود؛ این جدول فقط ابزار کمکی است.

جدول وزن تیرآهن IPE

وزن تیرآهن هم مثل میلگرد بر حسب کیلوگرم در متر بیان می‌شود. اعداد زیر وزن اسمی تیرآهن IPE طبق استاندارد EN 10365 از کاتالوگ آهن آسا است و طول شاخه ۱۲ متر در نظر گرفته شده است.

تیرآهن ۱۸ (IPE 180) که جست‌وجوی وزنش این روزها بیشتر شده، ۱۸٫۸ کیلوگرم در متر و ۲۲۵٫۶ کیلوگرم در هر شاخه وزن دارد.

وزن اسمی و وزن باسکول

وزنی که در جدول‌ها می‌بینید وزن اسمی است. وزن واقعی هر شاخه می‌تواند در محدودهٔ رواداری وزنی که استاندارد محصول تعیین کرده کمی بیشتر یا کمتر باشد. به همین دلیل:

• فاکتور آهن‌آلات معمولاً بر اساس وزن باسکول صادر می‌شود، نه وزن اسمی؛
• برای برآورد خرید، چند درصد اطمینان در نظر بگیرید و عدد نهایی را با بار تحویلی تطبیق دهید؛
• اگر قیمت را «شاخه‌ای» می‌پرسید، بدانید که قیمت شاخه‌ای از ضرب قیمت کیلویی در وزن به دست می‌آید.

چطور از این جدول‌ها برای خرید استفاده کنیم؟

1. فهرست میلگردهای نقشه را بر اساس قطر و طول کل جمع بزنید.
2. طول کل هر قطر را در وزن هر متر از جدول ضرب کنید.
3. اضافهٔ برش و وصله را طبق نظر مهندس ناظر اضافه کنید.
4. با وزن به‌دست‌آمده از میلگرد A3 یا میلگرد A4 پیش‌فاکتور بگیرید.

همهٔ سایزهای میلگرد و تیرآهن کاتالوگ ما با مشخصات کامل در صفحهٔ هر محصول آمده است.

جمع‌بندی

وزن اسمی میلگرد فقط به قطر بستگی دارد و با فرمول «قطر × قطر ÷ ۱۶۲» به‌سرعت حساب می‌شود؛ میلگرد ۱۸ حدود ۲ کیلوگرم و میلگرد ۲۲ حدود ۳ کیلوگرم در هر متر وزن دارد. جدول اشتال برای تبدیل مساحت فولاد نقشه به تعداد میلگرد به کار می‌رود و وزن تیرآهن IPE از کاتالوگ محصول خوانده می‌شود. برای برآورد دقیق آهن‌آلات پروژه یا دریافت پیش‌فاکتور بر اساس فهرست میلگرد، از صفحهٔ تماس با ما در ارتباط باشید.