چه عواملی قیمت میلگرد را جابه‌جا می‌کنند؟ راهنمای فهم نوسان قیمت برای خریدار

قیمت میلگرد گاهی چند روز ثابت می‌ماند و گاهی در یک هفته چند بار تغییر می‌کند. در این مقاله عوامل موثر بر قیمت میلگرد را به زبان ساده مرور می‌کنیم تا بدانید پشت هر نوسان چه چیزهایی ممکن است باشد و پیش‌فاکتورها را درست‌تر با هم مقایسه کنید. این مقاله پیش‌بینی قیمت نیست؛ راهنمای خواندن بازار است.

زنجیرهٔ تولید: از سنگ‌آهن تا شاخهٔ میلگرد

میلگرد آخرین حلقهٔ یک زنجیرهٔ طولانی است. سنگ‌آهن پس از تبدیل به کنسانتره و گندله، در کارخانه به آهن اسفنجی تبدیل می‌شود، در فولادسازی ذوب می‌شود و به شکل محصول نیمه‌تمام (شمش یا بلوم) درمی‌آید. نورد میلگرد همین شمش را گرم می‌کند و به میلگرد آجدار در سایزهای مختلف تبدیل می‌کند.

نتیجهٔ ساده‌اش این است: بخش بزرگی از هزینهٔ تولید میلگرد، هزینهٔ حلقه‌های قبلی زنجیره است. هر تغییری در قیمت شمش یا مواد اولیه، دیر یا زود در قیمت تمام‌شدهٔ نوردکار دیده می‌شود. محصولات نیمه‌تمام فولادی در ایران در بورس کالا هم عرضه می‌شوند؛ برای نمونه، روزنامهٔ Tehran Times از عرضهٔ بلوم فولادی و ورق گالوانیزه در بورس کالای ایران گزارش داده است.

دقت کنید که ما برای مواد اولیه (سنگ‌آهن، کنسانتره، گندله، آهن اسفنجی و شمش) هیچ قیمتی اعلام نمی‌کنیم؛ اینجا فقط از نقش آن‌ها در هزینه صحبت می‌کنیم.

انرژی؛ برق تابستان و گاز زمستان

فولادسازی صنعتی پرمصرف از نظر انرژی است و محدودیت برق و گاز مستقیم روی حجم تولید اثر می‌گذارد. بهرام سبحانی، رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، در یک نشست خبری که خبرگزاری مهر در خرداد ۱۴۰۴ گزارش کرد، گفت ظرفیت سالانهٔ تولید فولاد کشور ۵۰ میلیون تن است و خسارت ناشی از عدم تولید به دلیل قطعی برق در سال ۱۴۰۳ معادل ۵٫۵ میلیارد دلار و در مجموع سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ معادل ۸٫۵ میلیارد دلار بوده است.

محدودیت فقط تابستانی نیست. وحید یعقوبی، معاون اجرایی انجمن فولاد ایران، در گفت‌وگو با مهر در زمستان ۱۴۰۳ توضیح داد که محدودیت برق کارخانه‌ها از آذر با ۲۰ درصد شروع شد و در برخی کارخانه‌ها به ۴۰ درصد رسید. به گفتهٔ او، چون بیشتر نیروگاه‌ها با گاز کار می‌کنند، محدودیت گاز در ماه‌های سرد به برق صنایع هم سرایت می‌کند.

وقتی تولید کارخانه‌ها کم می‌شود، عرضهٔ کالا به بازار ممکن است کمتر شود و این می‌تواند روی قیمت اثر بگذارد. البته اینکه در هر دورهٔ مشخص چنین اثری چقدر بوده، فقط با دادهٔ همان دوره قابل قضاوت است.

تقاضا؛ ساخت‌وساز داخلی و بازارهای صادراتی

طرف دیگر قیمت، تقاضاست. مصرف اصلی میلگرد در ساختمان و پروژه‌های عمرانی است و هر چیزی که سرعت ساخت‌وساز را تغییر دهد، روی تقاضای میلگرد هم اثر دارد. انجمن جهانی فولاد (worldsteel) در گزارش چشم‌انداز کوتاه‌مدت مهر ۱۴۰۵ (اکتبر ۲۰۲۶)، ساخت‌وساز زیرساختی را محرک اصلی تقاضای فولاد در هند دانسته و پیش‌بینی کرده تقاضای جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ تقریباً بدون تغییر در حدود ۱٬۷۲۲ میلیون تن بماند.

بازارهای صادراتی هم مهم‌اند. به گفتهٔ رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در همان نشست خبری، ۳۰ درصد فولاد تولیدی کشور صادر می‌شود. پس شرایط بازارهای منطقه هم برای تولیدکننده اهمیت دارد؛ برای نمونه، worldsteel در همین گزارش انتظار دارد تقاضای فولاد کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در سال ۲۰۲۶ حدود ۱۱ درصد کاهش یابد. اینکه چنین تغییری چه اثری بر بازار داخلی میلگرد دارد، به عوامل زیادی بستگی دارد و نمی‌توان آن را قطعی دانست.

چرا دو قیمت میلگرد هم‌سایز با هم فرق دارند؟

بخشی از تفاوت قیمت‌ها اصلاً «نوسان بازار» نیست؛ از تفاوت خود کالا می‌آید. در قیمت‌های تأییدشدهٔ آهن آسا، هر قیمت به یک کالای مشخص تعلق دارد:

اگر کالایی موجودی یا قیمت قطعی نداشته باشد، آن را «استعلامی» می‌نویسیم و قیمتی برایش حدس نمی‌زنیم. فهرست کامل سایزها و گریدها را در دستهٔ میلگرد ببینید.

نوسان روزانه را چطور بخوانیم؟

چند قاعدهٔ ساده کمک می‌کند تغییر قیمت را درست تفسیر کنید:

• فقط کالای یکسان را مقایسه کنید. تغییر قیمت وقتی معنا دارد که سایز، گرید، کارخانه و محل تحویل هر دو قیمت یکی باشد. اگر کارخانه یا محل تحویل عوض شده، این «تغییر کالا» است، نه حرکت بازار.
• تاریخ قیمت را ببینید. قیمتی که چند روز پیش ثبت شده، با قیمت امروز قابل مقایسه است، اما نه با قیمت کالایی دیگر.
• علت را حدس نزنید. وقتی قیمت تغییر می‌کند، ممکن است هم‌زمان چند عامل از عوامل بالا در کار باشد. علتی را بپذیرید که منبع معتبر آن را گزارش کرده باشد.
• خرید را با برنامهٔ اجرا هماهنگ کنید. به‌جای تلاش برای پیدا کردن «بهترین زمان»، مقدار و زمان نیاز هر مرحلهٔ کار را از نقشه دربیاورید. راهنمای خرید میلگرد این کار را گام‌به‌گام توضیح می‌دهد.
• هزینهٔ نگهداری را هم حساب کنید. خرید زودتر از نیاز یعنی نگهداری طولانی‌تر بار در کارگاه؛ نکته‌های آن را در نگهداری آهن‌آلات در کارگاه نوشته‌ایم.

جمع‌بندی

قیمت میلگرد حاصل چند عامل هم‌زمان است: هزینهٔ شمش و زنجیرهٔ تولید، تأمین برق و گاز کارخانه‌ها، تقاضای ساخت‌وساز و صادرات، و مشخصات خود کالا. برای تصمیم خرید، قیمت تأییدشدهٔ امروز را برای همان سایز، گرید، کارخانه و محل تحویل ببینید و آن را فقط با قیمت قبلی همان کالا مقایسه کنید. اگر برای پروژه‌تان فهرست مقادیر دارید، برای دریافت پیش‌فاکتور با ما تماس بگیرید.