راهنمای خرید

انتخاب ورق سیاه؛ ضخامت، ابعاد و گرید

برای خرید ورق سیاه، ضخامت و گرید را از نقشه بردارید و ابعاد برگ را با نقشهٔ برش انتخاب کنید؛ جدول وزن ورق ۲ تا ۶ و پلیت ۸ تا ۶۰ میلی‌متر همراه با چک‌لیست.

انتشار:
به‌روزرسانی:
زمان مطالعه
۵ دقیقه مطالعه
انتخاب ورق سیاه؛ ضخامت، ابعاد و گرید
فهرست مطالب
  1. ورق سیاه و پلیت چه فرقی دارند؟
  2. ضخامت ورق سیاه را چطور انتخاب کنیم؟
  3. ورق سیاه در چه ابعادی هست؟
  4. اندازهٔ برگ و کاهش دورریز
  5. انتخاب گرید: S235JR یا S355JR
  6. برآورد وزن ورق و بار
  7. چک‌لیست استعلام ورق سیاه
  8. جمع‌بندی

برای خرید ورق سیاه، اول ضخامت و گرید را از نقشه بردارید و بعد ابعاد برگ را با نقشهٔ برش انتخاب کنید. در کاتالوگ آهن آسا ورق گرم‌نورد ۲ تا ۶ میلی‌متر (EN 10051) و پلیت ۸ تا ۶۰ میلی‌متر (EN 10029) با گریدهای S235JR و S355JR ثبت شده و وزن هر متر مربع حدود ضخامت × ۷٫۸۵ کیلوگرم است.

در ادامه می‌گوییم هر ضخامت در چه ابعادی هست، برگ مناسب را چطور انتخاب کنیم، وزن بار را چطور پیش از خرید برآورد کنیم و در استعلام چه چیزهایی را بنویسیم.

ورق سیاه و پلیت چه فرقی دارند؟

ورق سیاه ورق فولادی گرم‌نورد بدون پوشش است و از این نظر با ورق‌های پوشش‌دار مثل گالوانیزه فرق دارد. در بازار، ورق‌های ضخیم‌تر را «ورق سیاه ضخیم» یا «پلیت» می‌نامند.

مرز این دو در کاتالوگ ما روشن است:

این مرز در خرید هم اهمیت دارد، چون استاندارد تلرانس و ابعاد برگ در این دو گروه فرق می‌کند. ضخامت ۷ میلی‌متر در این فهرست نیست؛ اگر نقشه‌ای چنین ضخامتی خواسته است، پیش از سفارش با مهندس محاسب و فروشنده هماهنگ کنید و خودتان ضخامت دیگری را جایگزین نکنید.

ضخامت ورق سیاه را چطور انتخاب کنیم؟

ضخامت ورق سازه‌ای را خریدار انتخاب نمی‌کند؛ نقشه و مهندس محاسب تعیین می‌کنند. کار خریدار این است که فهرست قطعه‌ها را بر اساس ضخامت و گرید گروه‌بندی کند تا معلوم شود از هر ضخامت چند متر مربع لازم است. برای ورق‌هایی که نقش سازه‌ای ندارند، مثل قفسه یا پوشش، ضخامت را طراح یا سازندهٔ قطعه با توجه به کاربرد مشخص می‌کند.

کم کردن ضخامت برای سبک‌تر شدن بار، تصمیم خریدار نیست. اگر نقشه ۱۲ میلی‌متر خواسته، هر تغییری باید به تأیید طراح برسد؛ چه ضخامت کمتر باشد و چه بیشتر. برای پلیت‌های اتصال و صفحه‌ستون، نکته‌های اجرایی را در راهنمای ورق در اتصالات اسکلت فلزی آورده‌ایم.

ورق سیاه در چه ابعادی هست؟

ورق نازک در کاتالوگ آهن آسا سه اندازهٔ برگ دارد. وزن‌های جدول زیر وزن اسمی کاتالوگ برای هر برگ است و تا یک رقم اعشار گرد شده است.

ضخامت (میلی‌متر)وزن هر متر مربع (کیلوگرم)برگ ۱۰۰۰×۲۰۰۰برگ ۱۲۵۰×۲۵۰۰برگ ۱۵۰۰×۶۰۰۰
۲۱۵٫۷۳۱٫۴۴۹٫۱۱۴۱٫۳
۳۲۳٫۵۵۴۷٫۱۷۳٫۶۲۱۲٫۰
۴۳۱٫۴۶۲٫۸۹۸٫۱۲۸۲٫۶
۵۳۹٫۲۵۷۸٫۵۱۲۲٫۷۳۵۳٫۳
۶۴۷٫۱۹۴٫۲۱۴۷٫۲۴۲۳٫۹

برگ‌های پلیت در جدول زیر همگی به طول ۶ متر است و برگ ۱۲ متری را زیر جدول آورده‌ایم. وزن‌ها به نزدیک‌ترین کیلوگرم گرد شده است:

ضخامت (میلی‌متر)وزن هر متر مربع (کیلوگرم)برگ ۱۲۵۰×۶۰۰۰ (فقط S235JR)برگ ۱۵۰۰×۶۰۰۰برگ ۲۰۰۰×۶۰۰۰
۸۶۲٫۸۴۷۱۵۶۵۷۵۴
۱۰۷۸٫۵۵۸۹۷۰۷۹۴۲
۱۲۹۴٫۲۷۰۷۸۴۸۱٬۱۳۰
۱۵۱۱۷٫۷۵۸۸۳۱٬۰۶۰۱٬۴۱۳
۲۰۱۵۷۱٬۱۷۸۱٬۴۱۳۱٬۸۸۴
۲۵۱۹۶٫۲۵۱٬۴۷۲۱٬۷۶۶۲٬۳۵۵
۳۰۲۳۵٫۵۱٬۷۶۶۲٬۱۲۰۲٬۸۲۶
۴۰۳۱۴۲٬۳۵۵۲٬۸۲۶۳٬۷۶۸
۵۰۳۹۲٫۵—۳٬۵۳۳۴٬۷۱۰
۶۰۴۷۱—۴٬۲۳۹۵٬۶۵۲

چند نکته که از این جدول‌ها معلوم نمی‌شود:

  • برگ ۱۲۵۰×۶۰۰۰ فقط برای پلیت S235JR و در ضخامت ۸ تا ۴۰ میلی‌متر ثبت شده است.
  • برگ ۲۰۰۰×۱۲۰۰۰ برای پلیت S235JR در ضخامت ۱۲ تا ۴۰ میلی‌متر و برای پلیت S355JR فقط در ضخامت‌های ۱۲، ۲۵ و ۴۰ میلی‌متر ثبت شده است.
  • ضخامت ۳۵ میلی‌متر هم در پلیت هر دو گرید ثبت شده است؛ فهرست کامل را در دستهٔ ورق و پلیت ببینید.

اندازهٔ برگ و کاهش دورریز

به‌صرفه‌ترین برگ لزوماً بزرگ‌ترین یا کوچک‌ترین برگ نیست؛ برگی است که قطعه‌های شما با کمترین دورریز از آن درمی‌آید. یک مثال ساده: اگر قطعه‌های ۵۰۰×۵۰۰ میلی‌متر لازم دارید، از برگ ۱۰۰۰×۲۰۰۰ هشت قطعه بیرون می‌آید و بدون احتساب عرض برش، دورریزی نمی‌ماند. از برگ ۱۲۵۰×۲۵۰۰ ده قطعه درمی‌آید، اما نواری به عرض ۲۵۰ میلی‌متر، یعنی ۲۰ درصد سطح برگ، باقی می‌ماند.

در عمل، عرض برش، لبه‌ای که ممکن است لازم باشد کنار گذاشته شود و کاربرد احتمالی نوار باقی‌مانده هم در این حساب وارد می‌شود. پیش از تعیین اندازهٔ برگ، این دو سؤال را هم بپرسید:

  1. آیا برگ بلند در کارگاه جا می‌شود و وسیلهٔ تخلیه و جابه‌جایی آن آماده است؟ با توجه به جدول بالا، برگ ۲۰×۲۰۰۰×۶۰۰۰ حدود ۱٬۸۸۴ کیلوگرم وزن دارد.
  2. آیا طول برگ برای بلندترین قطعه کافی است، یا قطعه باید وصله شود؟ اگر وصله لازم است، محل و جزئیات آن را طراح مشخص می‌کند.

انتخاب گرید: S235JR یا S355JR

عدد در نام گرید به حداقل تنش تسلیم در ضخامت‌های نازک اشاره می‌کند و در بازار این دو گرید را به ترتیب با نام‌های ST37 و ST52 می‌شناسند. وزن اسمی هر ضخامت و ابعاد مشترک در هر دو گرید یکسان است، پس از روی وزن نمی‌توان گرید را تشخیص داد. گرید را باید از نقشه، پیش‌فاکتور و گواهی آنالیز خواند. مقایسهٔ کامل مقاومت، جوش‌پذیری و کاربرد را در مقالهٔ تفاوت ورق S235JR و S355JR ببینید.

برآورد وزن ورق و بار

چگالی فولاد حدود ۷٬۸۵۰ کیلوگرم بر متر مکعب است، پس فرمول برآورد وزن هر برگ ساده است:

وزن (کیلوگرم) = ضخامت (میلی‌متر) × عرض (متر) × طول (متر) × ۷٫۸۵

برای برگ ۱۰×۱۵۰۰×۶۰۰۰ می‌شود ۱۰ × ۱٫۵ × ۶ × ۷٫۸۵ = ۷۰۶٫۵ کیلوگرم که با وزن اسمی کاتالوگ یکی است. این عدد برای برآورد بار و هماهنگی حمل به کار می‌آید. ورق و پلیت را می‌توان بر حسب کیلوگرم، تن یا برگ سفارش داد، اما فروش بر اساس وزن واقعی است؛ پس در بودجهٔ خود جایی برای فاصلهٔ وزن اسمی و وزن باسکول بگذارید.

چک‌لیست استعلام ورق سیاه

برای آنکه استعلام شما پاسخ دقیق بگیرد، این موارد را برای هر ردیف بنویسید:

  • ضخامت، عرض و طول برگ، به میلی‌متر؛
  • گرید دقیق (S235JR یا S355JR)، نه فقط نام بازاری؛
  • تعداد برگ یا وزن کل، و واحد سفارش؛
  • نیاز یا عدم نیاز به گواهی آنالیز؛
  • محل تحویل و امکان تخلیهٔ برگ در کارگاه؛
  • اگر قطعه‌ها برش لازم دارند، فهرست و نقشهٔ برش.

فهرست خرید را می‌توانید از صفحهٔ تماس با ما برای کارشناسان آهن آسا بفرستید تا بررسی شود.

جمع‌بندی

در خرید ورق سیاه، ضخامت و گرید را نقشه تعیین می‌کند و سهم خریدار، انتخاب اندازهٔ برگی است که با کمترین دورریز به قطعه‌ها برسد. ورق ۲ تا ۶ میلی‌متر و پلیت ۸ تا ۶۰ میلی‌متر ابعاد و تلرانس متفاوتی دارند. وزن را با فرمول بالا برآورد کنید، اما مبلغ نهایی را بر پایهٔ وزن واقعی ببینید.

پرسش‌های متداول

تفاوت ورق سیاه و پلیت چیست؟

پلیت همان ورق سیاه ضخیم است. در کاتالوگ آهن آسا ورق گرم‌نورد ضخامت ۲ تا ۶ میلی‌متر با تلرانس EN 10051 و پلیت ضخامت ۸ تا ۶۰ میلی‌متر با تلرانس EN 10029 ثبت شده است.

وزن هر برگ ورق سیاه را چطور حساب کنیم؟

ضخامت به میلی‌متر را در عرض و طول به متر و در ۷٫۸۵ ضرب کنید. برای برگ ۱۰×۱۵۰۰×۶۰۰۰ حاصل ۷۰۶٫۵ کیلوگرم است. این وزن اسمی است و فروش بر اساس وزن واقعی انجام می‌شود.

ورق سیاه را بر چه اساسی می‌فروشند؟

ورق و پلیت در کاتالوگ آهن آسا بر حسب کیلوگرم، تن یا برگ قابل سفارش است، اما مبلغ نهایی بر اساس وزن واقعی محاسبه می‌شود.

ST37 و ST52 در ورق سیاه یعنی چه؟

این‌ها نام‌های بازاری گریدهای S235JR و S355JR هستند. گرید را مهندس محاسب تعیین می‌کند و باید دقیقاً همان در پیش‌فاکتور بیاید. جایگزینی گرید بدون نظر طراح درست نیست.

منابع

  • کاتالوگ عمومی محصولات آهن آسا: گرید، استاندارد، ضخامت، ابعاد و وزن اسمی ورق و پلیت — آهن آسا

نویسنده: تحریریهٔ آهن آسا